Handen wassen, desinfecteren én verzorgen: wanneer doe je wat?
Handhygiëne is meer dan alleen je handen desinfecteren. In de pedicurepraktijk gebruiken we onze handen voortdurend en passen we meerdere keren per dag handhygiëne toe. Toch worden handen wassen en handdesinfectie nog regelmatig als bijna hetzelfde gezien, terwijl ze ieder een eigen toepassing hebben. En er is nog een derde onderdeel dat gemakkelijk wordt vergeten: goede huidverzorging. Juist wanneer je dagelijks met handhygiëne bezig bent, verdient ook het behoud van een gezonde huidbarrière aandacht.
Wassen of desinfecteren?
De actuele SRI-richtlijn maakt een duidelijk onderscheid tussen handreiniging en handdesinfectie. Bij droge en zichtbaar schone handen heeft handdesinfectie de voorkeur. Zijn de handen zichtbaar vuil of plakkerig, dan worden ze met water en vloeibare zeep gereinigd.
De richtlijn geeft daarnaast aan dat direct na handreiniging ook handdesinfectie toepassen de huid extra kan belasten en sneller kan uitdrogen. Vooral veelvuldig handen wassen en werken met water zijn bekende factoren die de huid extra kunnen belasten.
Persoonlijk zou ik hier wel een nuance bij willen plaatsen. Ik vind het te kort door de bocht om daaruit te concluderen dat reinigen gevolgd door desinfecteren per definitie onjuist is. De wetenschappelijke onderbouwing voor juist die combinatie is beperkt en ook actuele richtlijnen kennen situaties waarin beide stappen wel achter elkaar worden toegepast.
Wat we vooral uit de huidige inzichten kunnen meenemen, is dat handhygiëne bewust moet worden toegepast: niet méér doen dan nodig is, maar wel doen wat de situatie vraagt.
Desinfecteren op het juiste moment
De SRI-richtlijn hanteert de vijf momenten van handhygiëne van de WHO. Deze zijn ontwikkeld vanuit de medisch-specialistische zorg en sluiten niet één-op-één aan op iedere werksituatie.
Mijn persoonlijke voorkeur is daarom om in de pedicurepraktijk uit te gaan van twee vaste momenten voor handhygiëne: voorafgaand aan de behandeling en na de behandeling. Dit betekent niet dat handhygiëne tijdens de behandeling niet nodig kan zijn. De handeling en de situatie blijven altijd bepalend. Denk bijvoorbeeld aan zichtbare verontreiniging, een wisseling van handschoenen of een situatie waarin je van een minder schone naar een schone handeling overgaat.
Deze praktische vertaling vind ik verdedigbaar omdat een pedicurebehandeling meestal een duidelijk begin en einde heeft en anders is georganiseerd dan de medisch- specialistische zorg. Door voorafgaand aan en na iedere behandeling als vaste basis te nemen, ontstaat een herkenbare werkwijze zonder dat handhygiëne wordt teruggebracht tot een star stappenplan.
Vergeet de huid niet
Veelvuldig toepassen van handhygiëne, vooral handen wassen en ander nat werk, kan de huid belasten. Daarom hoort ook goede huidverzorging bij goede handhygiëne.
Kies bij regelmatig gebruik bij voorkeur een huidvriendelijk handdesinfectiemiddel met verzorgende of terugvettende bestanddelen. Daarnaast is het belangrijk om de handen structureel te verzorgen met een geschikte beschermende en verzorgende crème die de huidbarrière ondersteunt en helpt herstellen.
Niet iedere huid heeft daarbij op ieder moment dezelfde verzorging nodig. Afhankelijk van de conditie en belasting van de huid kan gekozen worden voor een lichte dagelijkse verzorging, een intensievere crème of een beschermende crème.
Handhygiëne is daarmee eigenlijk heel logisch opgebouwd: reinigen wanneer dat nodig is, desinfecteren op het juiste moment en de huid verzorgen en beschermen. Drie onderdelen die elkaar aanvullen en samen bijdragen aan veilig en prettig werken.
Vragen over toepassing in de praktijk?
Handhygiëne lijkt eenvoudig, maar de juiste keuze hangt altijd samen met de werksituatie, de handeling en de belasting van de huid. Heb je naar aanleiding van dit artikel een specifieke vraag of behoefte aan inhoudelijke uitleg? Neem dan gerust contact met ons op. We denken graag mee vanuit richtlijnen, productkennis en de praktische toepassing in de pedicurepraktijk.
Artikel geschreven door: Karolien van der Scheer, Adviseur toepasbare desinfectie & Medische Hulpmiddelen (08-2026)
Gebruikte richtlijnen en wetenschappelijke onderbouwing zijn op aanvraag beschikbaar. Alle rechten voorbehouden.